خانبابا مشار
492
مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون ( فارسي )
با پادشاهى محمد ميرزاى وليعهد ايران مخالفت آغاز و يك عده از آنان از جمله بديع - الزمان ميرزا از استرآباد بطهران رهسپار شدند . پس از استقرار محمد شاه بمقام سلطنت و حاجى ميرزا آقاسى بصدارت او بديع الزمان ميرزا مأموريت آذربايجان پيدا كرد پس از رسيدن به تبريز با هشت نفر از شاهزادگان به علت مخالفت با سلطنت زندانى گرديد . نادر ميرزا تا پانزدهسالگى با مادر خود در طهران بود و در اين مدت بتحصيلات مقدماتى اشتغال داشت و در سنهء 1257 ق كه مادر او با اجازهء شاه براى ديدن شوهرش به تبريز رفت پسر خود را نيز همراه برد . نادر ميرزا در آنجا نخست به تحصيل علوم پرداخته و سپس عهدهدار امور ديوانى گرديد . براثر علاقهء سرشار اين شاهزاده مخصوصا در زبان و ادبيات عربى و فارسى بر تمام مشكلات فائق آمده و در مدت ده سال شب و روز نزد چند نفر استاد مانند ملا محمد على تبريزى و ميرزا احمد مجتهد و ميرزا لطفعلى و ميرزا جعفر فرزندان امام جمعه به تحصيل ادامه داد . بعدا نيز ميرزا محمود ملاباشى متوفى 1295 كه در لغت و شعر استاد و بتعليم مظفر الدّين ميرزا وليعهد اشتغال داشت به تحصيل پرداخت در اين دوره شاهزاده را جز جمع آوردن كتب و فرا گرفتن علم حرفهء نبوده و به زودى در حل اشعار عرب و امثال جاهليت مهارت پيدا كرد در بيست و پنجسالگى باشارهء پدر وارد خدمت ديوانى شده و مدت چهل سال در دستگاه مظفر الدّين شاه بامور مختلفهء مالى وصول حقوق ديوانى و تنظيم دفاتر و نظارت خالصجات به خدمت اشتغال